8 TỘI DANH BỎ ÁN TỬ HÌNH TỪ NGÀY 01/7/2025

Việt Nam đã qua nhiều lần sửa đổi hình phạt tử hình trong hệ thống hình sự để tiếp cận xu hướng quốc tế và tăng cường tính nhân đạo trong chính sách hình sự. Theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi năm 2017) thì hình phạt tử hình là hình phạt đặc biệt, chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng.
Ngày 25/6/2025, Quốc hội Việt Nam thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2025 (Luật số 86/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.

Theo đó, quy định về hình phạt tử hình và danh sách tội danh bị tử hình được điều chỉnh: trong đó bỏ hình phạt tử hình đối với 8 tội danh.

Các tội danh bị bỏ hình phạt tử hình từ ngày 01/7/2025
Cụ thể, theo luật sửa đổi, từ ngày 01/7/2025, hình phạt tử hình sẽ không còn áp dụng đối với các tội danh sau:

1. Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109)  

2. Tội gián điệp (Điều 110)

3. Tội phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của Nhà nước (Điều 114)

4. Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 194)

5. Tội vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250)

6. Tội tham ô tài sản (Điều 353)

7. Tội nhận hối lộ (Điều 354)

8. Tội phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược (Điều 421)

Thay vì tử hình, các tội danh này chuyển thành hình phạt tù chung thân hoặc khung tăng nặng tùy theo tính chất vụ việc.

Căn cứ và lý do chính của việc bỏ hình phạt tử hình
Việc bỏ hình phạt tử hình với 8 tội danh vừa nêu được dựa trên các căn cứ sau:

         · Xu hướng chung của quốc tế và cam kết nhân quyền: Việt Nam từng đặt mục tiêu thu hẹp dần hình phạt tử hình, phù hợp với thông lệ quốc tế.

          · Hiện trạng thực tiễn: Có đánh giá rằng không phải tất cả tội đặc biệt nghiêm trọng sẽ cần mức hình phạt cao nhất là tử hình; việc chuyển sang tù chung thân vẫn đảm bảo trừng phạt nghiêm khắc và cách ly khỏi cộng đồng.

         · Đòi hỏi trong điều kiện hội nhập quốc tế, hợp tác pháp lý quốc tế: Việc giảm dần các tội danh có tử hình sẽ tạo thuận lợi hơn trong việc hợp tác tương trợ tư pháp, giải quyết tội phạm xuyên quốc gia.

         · An toàn xã hội và khả năng phục hồi: Hình phạt tù chung thân có thể linh hoạt hơn trong việc xử lý, phân loại, và có thể điều chỉnh cho phù hợp hơn với từng trường hợp cụ thể. Đồng thời vẫn khẳng định tính nghiêm khắc trong xử lý tội phạm.

Quy định chuyển tiếp và những điểm cần lưu ý

Một số điểm chuyển tiếp và chú ý như sau:

         · Khoản 2 Điều 4 Luật số 86/2025/QH15 quy định rằng: các bản án tử hình đã tuyên trước ngày 01/7/2025 đối với người phạm tội thuộc 8 tội danh vừa nêu, nếu chưa thi hành án tử hình, thì sẽ không thi hành án tử hình và Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam sẽ quyết định chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân.

         · Đối với 2 tội tham ô tài sản và nhận hối lộ, khi chuyển sang tù chung thân, luật cũng bổ sung quy định nghiêm ngặt hơn về điều kiện được xét giảm án: người bị kết án tù chung thân chỉ có thể xét giảm nếu đã nộp lại ít nhất ¾ tài sản tham ô, nhận hối lộ và đã hợp tác tích cực với cơ quan chức năng.

         · Hình phạt tử hình vẫn được áp dụng cho 10 tội danh đặc biệt nghiêm trọng còn lại từ ngày 01/7/2025. Ngoài ra, điều kiện không thi hành án tử hình cũng được mở rộng: theo sửa đổi, người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối thuộc nhóm không thi hành án tử hình.

Đánh giá tác động và triển vọng
Việc bỏ hình phạt tử hình với 8 tội danh có thể đem lại một số tác động tích cực:

· Thể hiện sự tiến bộ trong chính sách hình sự của Việt Nam, tăng tính nhân đạo và phù hợp với xu hướng quốc tế.

· Tăng cường khả năng phục hồi và tái hòa nhập của người bị kết án, đồng thời giảm tổn thất xã hội từ việc thi hành án tử hình.

· Tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tư pháp hình sự, khi Việt Nam có chính sách rõ ràng giảm sử dụng hình phạt cực đoan.
Tuy nhiên, cũng đặt ra thách thức:

· Cần đảm bảo rằng việc chuyển từ tử hình sang tù chung thân vẫn giữ được tính răn đe và nghiêm khắc, tránh tình trạng “lỏng lẻo” trong xử lý tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

· Hệ thống thi hành án, giám sát, phân loại tù nhân cần được hoàn thiện để đáp ứng hình phạt tù chung thân với hiệu quả và tính công bằng.

· Cần tuyên truyền rõ tới toàn xã hội để khẳng định rằng việc bỏ tử hình không phải là “nới lỏng” mà là điều chỉnh hình phạt phù hợp hơn.

Kết luận

Việc sửa đổi hình phạt tử hình và bỏ hình phạt này đối với 8 tội danh từ ngày 01/7/2025 là một bước tiến rõ ràng trong chính sách hình sự của Việt Nam. Căn cứ pháp lý là Luật 86/2025/QH15 sửa đổi Bộ luật Hình sự và các điều khoản chuyển tiếp liên quan. Sự thay đổi này phản ánh xu hướng nhân đạo hóa pháp luật, đồng thời vẫn giữ mục tiêu bảo vệ quyền con người, bảo vệ trật tự xã hội và đấu tranh chống tội phạm nghiêm trọng. Tuy nhiên, để đảm bảo thành công, cần có tổ chức thi hành án, hệ thống giám sát và chính sách hậu khám phát mạnh mẽ để đảm bảo hiệu quả và công bằng khi áp dụng hình phạt tù chung thân thay thế.

 

Quý khách hàng có nhu cầu sử dụng dịch vụ vui lòng liên hệ trực tiếp Công ty Luật hợp danh Nam Việt Luật:

CÔNG TY LUẬT HỢP DANH NAM VIỆT LUẬT

Website: luatnamviet.vn                                 luatnamviet.com

Email:  lsnguyendoanhai@gmail.com

Hotline: 0877888989

Facebook: https://www.facebook.com/congtyluathopdanhnamvietluat

Trụ sở: 467/7, Đại lộ Bình Dương, phường Thủ Dầu Một, Hồ Chí Minh.